محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
147
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
( و استتماما للبليّة ) خداوند به ابليس مهلت داد تا بندگانش را فريب دهد و اعمالشان باطنشان را آشكار سازد و سزاوار پاداش يا مجازات شوند . ( و إنجازا للعدة ) واژه « عدة » به معناى وعده است و شارحان در تفسير آن دچار اختلاف شدهاند . برخى آن را وعده به مهلت و امان دادن ، تفسير كردهاند كه درست به نظر نمىرسد ؛ چه آن كه خداوند به شيطان چيزى وعده نداد مگر پس از آن كه به او « فرمود : تو از مهلت داده شدگانى . » « 1 » برخى ديگر از وعده پاداش در برابر عبادتهاى پيشين شيطان سخن گفتهاند كه گمانى بىدليل است . اما با توجه به سياق كلام و عبارت پيشين ( استتماما للبليّة ) فهميده مىشود كه مراد از وعده در اين جا ، همانى است كه پيش از اين در تقدير الهى مبنى بر آزمودن تمام بندگان تحقق يافته بود تا به اين ترتيب نيكوكاران شناخته شوند و شيطان در اين ميان ، بخشى از اين آزمايش است . خداوند متعال مىفرمايد : « هدف آن بود كه خداوند القاى شيطان را آزمونى قرار دهد براى آنان كه در دلهايشان بيمارى است ، و آنها كه سنگدل هستند ؛ و ظالمان در عداوت شديد دور از حق قرار گرفتهاند . » « 2 » پندهاى ماجراى آدم و ابليس نخست : آن كه به سبب فضل و بزرگى صاحب فضلى ، يا مقام و منزلت صاحب منزلتى كينهتوزى كند و يا با انسانى ديگر تنها به خاطر همچشمى و
--> ( 1 ) . قالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ اعراف / 7 : 15 . ( 2 ) . لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ حج / 22 : 53 .